درمان ومراقبت از بیماران

به جـان ٬ جـوشم که جـویای ِ تـو بـاشم

خـَسی بـر مـوج ِ دریای ِ تـو بـاشم

تـمـام آرزوهـای منـی 

کاش

یکی از آرزوهای تو باشم

.شفیعی کدکنی

با تو از خاطره ها سرشارم

جشن نوروز تورا کم دارم

سال تحویل دلم میگیرد

با تو تا آخر خط بیدارم

                              سال نومبارک

خداوندا باران رحمت تو همیشه در حال باریدن است تقصیر خودمان است که کاسه هایمان را برعکس گرفته ایم تاخیس نشویم. مددمان نما تا در این سال جدید بیاموزیم خوب دیدن را.

با تبریک سال نو و پوزش از غیبت طولانی مدتم . امیدوارم که همگی سالی نکویی داشته باشید.

میدانید کلستومی چیست؟

همان طور که میدانید در انتهای روده کوچک ، روده بزرگ وجود دارد . وبعد رکتوم یعنی جایی که مدفوع از آن خارج میگردد. روده بزرگ از چند قسمت تشکیل شده است. کولون صعودی ، کولون عرضی ، کولون نزولی ، سیگموئید 

حال فردی را تصور نمایید که سرطان رود ه بزرگ دارد . باید قسمتی از روده که درگیر سرطان است برداشته گردد. اگر این محل در ابتدای روده بزرگ باشد میتوان قسمت درگیر را برداشت و ابتدا را به انتها متصل کرد که به اصطلاح میگویند آناستوموز میدهند.  

حال اگر محل درگیری در انتهای روده بزرگ باشد چه باید کرد؟

کاری که انجام میدهند این است که محل درگیری را برداشته اما چون روده کوتاه شده است و به مقعد نمیرسد تا مدفوع را به خارج ببرد . مجبورن انتهای روده را به شکم بیاورند. بله یعنی مدفوع از شکم بیرون می آید و یک کیسه به آن وصل مینمایند که به آن کیسه کلستومی میگویند. مجرایی که بیرون آمده و روی شکم گذاشته اند استوما نامید ه میشود.

در نظراول زندگی کردن با این کیسه از زندگی کردن با یک زن سخت تر است .(شکل خنده ) اما باید بگویم که زندگی کردن با این کیسه سخت نیست فقط باید یاد بگیرید. پس خوب بخوانید و نگاه مثبتی نسبت به آن داشته باشید.

در ابتدا لباس خود را بالا بزنید ویک نگاهی به آن بیندازید . اصلا چیز چندش آوری نیست فقط یک جزء از بدنتان است . در ابتدا کمی قرمز است اما به مرور زمان صورتی رنگ میشود. نوزادی که تازه متولد شده اصلا زیبا نیست اما به مرور زیبا و دلنشین میشود .

درکل دونوع کلستومی داریم :

 کلستومی موقت : گاهی اوقات باید به قسمتی از کولون استراحت داد تا التیام یابد و کولون دوباره بوسیله عمل جراحی سر جای اولش برمی گردد که ممکن است ماه ها ، سالها یا ماه ها طول بکشد.

کلستومی دائمی :این نوع کلستومی در آینده به سر جای اصلیش برنمی گردد.

کولون قسمت های مختلفی دارد که بر اساس آن چند نوع کلستومی خواهیم داشت.

کلستومی صعودکننده : قسمتی از کولون صعودکننده درگیر است و کلستومی زیر دنده راست جایی زیرآپاندیس باز میگردد مدفوع مایع غلیظ خواهد بود.

کلستومی عرضی : قسمتی از کولون عرضی را برداشته اند که مدفوع مایع یا خمیری شکل خواهد بود.

کلستومی نزولی و سیگموئیدی : قسمتی از کولون نزولی یا سیگموئیدی درگیر شده است در این وضعیت مدفوع کاملا شکل گرفته است .

Illustration of the regions of the colon

استوما ممکن است بیرون زده باشد ( استومای غنچه ای ) یا صاف باشد ( استومای فلاش)

در طول زندگی سایز استوما تغییر میکند که این تغییر در 8-6 هقته بعد از جراحی قابل توجه است. اندازه کلستومی بعد از عمل جراحی بزرگ و متورم است که با گذشت چندین هفته و بهبودی کامل اندازه آن کوچکتر خواهد شد . بنابراین یک بار درهفته باید استوما را اندازه بگیرید و دهانه کیسه کلستومی را طبق سایز استوما با هم جفت نمایید.

انتهای استوما هیچ عصبی ندارد و اگر لمسش کنید دردناک نیست پس ترسی از لمس آن نداشته باشید فقط مواظب باشید که لوازم تیز وارد آن نشود و آن را پاره ننماید مثل کمربند ایمنی یا سگک کمربند.

وقتی کلستومی را تمیز میکنید ممکن است قطرات خون را ببینیدکه این طبیعی است. مثل زمانی که شما مسواک میزنید و ممکن است خون بیاید.

چهار مشکل شایع که با آن مواجه خواهید بود نفخ شکم ، بوی بد کیسه ، اسهال و یبوست است.

همچون گذشته شما باد شکم را احساس میکنید اما قادر به ایست و عدم تخلیه آن نخواهید بود . چند روز پس از جراحی مقدار باد دفعی بسیار زیاد است .برای جلوگیری از این مسئله:

آهسته و بادهان بسته غذا بخورید ، غذا را زیاد بجوید.

غذاهایی که باعث نفخ شکم میشوند ( ماهی ، حبوبات ، شکلات ، آبجو ،خانواده کلم ، نوشابه های گازدار- ذرت- خیار- قارچ- اسفناج و تخم مرغ...) کمتر مصرف نمایید. حبوبات را حتما روز قبل از مصرف خیس نمایید بعد در غذا بریزید.

میزان حرکات روده به این بستگی دارد که چه مقدار از کولون در عمل جراحی برداشته شده است. اگر میزان حرکات روده زیاد شود باعث اسهال میگردد . اضطراب و استرس های روانی و احساسی ، ادویه ،پیاز ، میوه ، سبزیجات ، قهوه و آبجو باعث اسهال میگردد. اگر از طولانی شدن اسهال رنج میبرید از کیسه های بزرگتر و کیسه هایی که درن دارند استفاده نمایید تا محل استوما با مدفوع در تماس نباشد. سیب- موز- پنیر- ماست- بادام زمینی- ماکارونی- برنج- شیر- سبزی وگل ختمی کرفس ، نارگیل و آجیل مدفوع را سفت مینماید.

تخم مرغ و برنج پخته شده باعث کاهش حرکات روده و درنتیجه یبوست میگردد اگر از یبوست رنج میبرید:

ورزش های سبک انجام دهید. راه رفتن کمک مینماید تا حرکات روده افزایش یابد ومدفوع را خارج نماید. آب گلابی و انگور ، آلووآب آلو مصرف نمایید. غذا را خوب بجوید زیرا غذای جوید ه نشده مدفوع را سفت مینماید.

غذاهایی که بو را از بین می برند شامل: جعفری- ماست- آب پرتقال- آب گوجه فرنگی واسفناج تازه است. آب فراوان بنوشید 6-8 لیوان در روز .

در طول دو هفته بعد ازجراحی استوما غذاهای کم فیبر بخورید .غذاهای پرفیبر شامل سبزیجات ، مبوه ،است. حتی اگر زمان غذا گرسنه نیستید غذا بخورید شما به کالری زیادتری نسبت به قبل از عمل نیاز دارید تابهبود یابید سعی کنید به شیر یا آب میوه خود قند یا عسل اضافه نمایید .بعد از آن از رژیم معمولی خود استفاده کنید .24-16 ساعت طول میکشد تا غذا بعد از قورت دادن به استوما برسد پس خوب است غذاهای جدید را در یک زمان بخورید و اثر آن را روز بعد ببینید.اگر فکر کردید غذا روی شما اثر بدی دارد فورا آن را رد نکنید تاسه مرتبه آن راتکرار نمایید اگر بعد از آن مطمئن شدید که اثر بدی دارد مقادیر کمی از آن را بخورید.

برنامه زندگیتان باید منظم باشد زمان معینی برای خوردن ، خوابیدن ، شستشوی کلستومی و ....... داشته باشید . چنین کاری به منظم شدن زمان خروج مدفوع از کلستومی کمک مینماید.

در 6-4 هفته اول بعد از عمل از برداشتن اجسام سنگین خودداری نمایید . اگر در شغلتان مجبور به برداشتن اجسام سنگین هستید حتما با پزشک خود درمیان بگذارید. در صورتیکه کاهش وزن در حدود 3-1 کیلوگرم در هفته داشتید به  پزشک معالج خود اطلاع دهید.

لباس های زیر گرم و نرم بپوشید تا کیسه را مخفی نماید. کمربند شلوارتان را خیلی محکم نبندید . هر لباسی که در کمد لباسهایتان است میتوانید بپوشید حتی لباسهای تنگ و مایو فقط بعضی از آنها نیاز به تغییراتی دارد مثلا کمربند بزرگتر استفاده نمایید و ورزشکاران باید از یک حامی استفاده نمایند تا مانع ضربه به استوما شود.

میتوانید مسافرت کنید فقط وسایل تعویض کلستومی را با خود ببرید .وسایلتان را در ساک دستی بگذارید نه داخل چمدان. در جای خنک وسایلتان را بگذارید نه در آفتاب پشت پنجره اتومبیل.

محدودیت کمی در ورزش کردن است شما میتوانید با استوما شنا کنید، پیاده روی بروید ، تنیس بازی کنید.

هیچ دلیلی ندارد که ارتباطتان با خانواده و دوستان تغییر کند چراکه شماهمان فرد سابق هستید و سالانه حدود 100 هزار نفر از هر سنی این جراحی را دارند.

شما می توانید با کیسه یا بدون کلستومی براحتی حمام کرده ولی توجه داشته باشید بقایای صابون باید به داخل محل کلستومی شما داخل نشود بهتر است از صابونهای بدون چربی استفاده گردد .

 

خیلی از افراد نگران ارتباط صمیمی خود باهمسرشان هستند . توانایی شما برای دوست داشن ، توجه کردن تغییر نکرده است. احساستان را بگویید و باشریک زندگیتان صحبت نمایید این مسئله خیلی مهم است . فعالیت جنسی ، بغل کردن و صحبت کردن به استومای شما آسیبی نمیزند. برای شروع فعالیت جنسی و حاملگی به وقت نیاز دارید تا بدنتان بااین تغیرات سازگار شود.

چند توصیه مهم برای بهبود رابطه جنسی:

همیشه اول کیسه کلستومی را خالی نمایید.

از کیسه های کوچکتر که تهش بسته است استفاده نمایید.

 

بعضی داروها در روده کوچک جذب میشوند .بنابراین باید به هر پزشکی که میروید اطلاع دهید که کلستومی دارید.

اگر رکتوم شما برداشته شده باشد تنقیه رکتوم ، شیاف یا دما از راه مقعد نمیتوان انجام داد.

محل استوما درهمه احوال چه ايستاده و چه خوابيده يا نشسته بايد توسط فرد قابل رویت باشد.

سه نوع کیسه داریم کیسه هایی که انتهای آن باز است  این کلستومی در نوع عرضی و صعودی که ترشحات کم و غیرقابل پیش بینی است استفاده میشود و میتوان آن را خالی کرد .

کیسه ای که انتهای آن بسته است .این نوع کیسه در نوع کلستومی نزولی و سیگموئیدی استفاده میشود. این کیسه یک بار مصرف است.

یک نوع کیسه جدیدا آمده است که دو قسمتی است یک قسمت سردارد که به پوست اطراف استوما میچسبد ویک کیسه که به آن وصل میشود و قابل جداشدن است . این کیسه در افرادی که پوست حساس دارند استفاده میشود.

حتی میتوانید از کمربندهای مخصوص کیسه استوا استفاده نمایید که کیسه کلستومی درون این کمرندها که میبینید قرار میگیرند.

 

نحوه تعویض کیسه کلستومی:

تخلیه کیسه و یا تعویض آن بهترین روش برای پیشگیری از پر شدن کیسه کلستومی است. هنگامی که نصف حجم کیسه پرشد اقدام به تخلیه و یا تعویض کیسه نمائید. کیسه کلستومی باید هر 4-7 روز عوض شود . اگر نشت ، خارش یا سوزش در زیر کیسه پیداکردید نیز کیسه را تعویض نمایید.

به رنگ استوما، وجود تورم، وضعیت پوست اطراف استوما، مقدار و نوع ماده دفعی، وجود حساسیت به نوارچسب توجه فرمایید.

کیسه قبلی رااز نظر نشت مواد دفعی کنترل نمایید.زمان تعویض کیسه نباید به زمان غذا خوردن یا ملاقات شما با اشخاص نزدیک باشد. بهتر است پس از صرف غذا که غذا به خوبی هضم شد و باقیمانده آن دفع شد کیسه تعویض گردد.

به توالت بروید روی یک صندلی بنشینید. دستهایتان را بشویید .دستکش بپوشید . درحالی که پوست اطراف استومارا با یک دست گرفته اید بادست دیگر کیسه را به آرامی از پوست جدا کنید.

Removing the pouch

 با استفاده از آب گرم یا لیف پوست اطراف استوما را تمیز نمایید. اگر از صابون استفاده میکنید باید خوب آبکشی نمایید تا صابون روی پوست باقی نماند. پوست باید خشک شود بعد کیسه جدید را بچسبانید.

 

Cleaning skin around the stoma

از خمیر مناسب اطراف استوما استفاده نمایید تا سطح صافی برای اتصال کیسه فراهم شود. این خمیرها ازآسیب پوست نیز جلوگیری مینماید . 2-1 دقیقه صبر نمایید تا خمیر خشک شود دراین زمان استوما را با یک دستمال کاغذی بپوشانید تا محتویات روی پوست نریزد. اگر میتوانید از محافظ جامد صفحه ای شکل اطراف استوما استفاده نمایید. با استفاده از راهنمای اندازه گیری دهانه کلستومی ، اندازه دهانه استوما را اندازه بگیرید.

اگر راهنما ندارید یک کاغذ بردارید روی استوما بگذارید و با مداد آرام اطراف استوما را رسم نمایید. دایره ای که رسم کرده اید را پشت صفحه محافظ بگذارید و 3/0 -4/0 سانتی متر بزرگتر ازدایره استوما رسم نمایید و با قیچی درآورید . قسمت چسبناک صفحه محافظ را در حالی که استوما از سوراخ مرکزی آن خارج شده است اطراف استوما بچسبانید.  به طوری که هیچ گونه هوا یا چروکیدگی در آن مشاهده نشود .

اگر از ماده محافظ مایع استفاده مینمایید. اجازه دهید که ماده محافظ مایع که روی پوست اطراف استوما ریخته اید خشک شود .

همان دایره ای را که روی ماده محافظ رسم نموده بودید روی کیسه جدید رسم نمایید و ببرید فقط مواظب باشید که کیسه را نبرید.

 میتوانید ضد بوی مایع یا قرص ضد بو در کیسه بیندازید. قسمت چسبناک کیسه را در حالی که استوما از سوراخ مرکزی آن خارج شده است اطراف استوما بچسبانید .

در زمان چسباندن کیسه هوای داخل آن  را با فشار دادن بر رویش خارج نمایید.

به اَهستگی قسمت چسبناک را بر روی پوست از دهانه به طرف خارج فشار دهید تا چروک خوردگی ها کاملا رفع گردد.

Putting on the new pouch

از مصرف کرم های مختلف و صابون های معطر وری استوما خودداری نمایید.

اگر از کیسه چندبار مصرف استفاده مینمایید. به روش زیر عمل نمایید:

وسیله محافظ پوست که هر دوسطح آن چسب دارد را به اطراف دهانه استوما بچسبانید.  نوار کاغذی حلقه ای شکل را در داخل دهانه کیسه قرار دهید به طوری که تمام دهانه کیسه را از داخل احاطه کند و چند میلی متر از دهانه کیسه بیرون زده باشد.  بیرون زدن کاغذ ثابت کردن کیسه را بر روی استوما سهولت میبخشد . این نوار کاغذی بعدا درداخل کیسه حل خواهد شد. بقیه کارها را همانند تعویض کیسه یک بار مصرف انجام دهید . و درآخر انتهای کیسه را با کلامپ ببندید.

دستکش ها را دربیاورید ودستها را بشویید.

کیسه های چند بار مصرف را باید با آب سرد و صابون ملایم شسته ، آبکشی نمایید و خشک کنید.

معمولا استوماهای عرضی و صعودی را برای تحریک تخلیه مواد و استوماهای نزولی و سیگوئیدی را برای انجام روش های تشخیصی مثل رادیوگرافی شستشو میدهند.

برای شستشو فرد روی صندلی در توالت بنشیند .

 دستها را بشوید . حجم ظرف حاوی محلول شستشو را با آب ولرم (هم دمای بدن ) به 300-500 میلی لیتر برسانید. ظرف را  30-45 سانتی متر بالاتر از استوما نگه دارید ( به یک جا آویزان نمایید). لوله لاستیکی را به ظرف شستشو متصل کنید. سپس آن را بوسیله رابط به لوله کولون متصل نمایید. اجازه دهید مقدار کمی محلول از لوله ها خارج شود تا هوای داخل لوله ها نیز خارج شود سپس یک گیره به لوله بزنید تا هوا وارد نشود . نوک لوله کولون را به ماده لغزنده ( ژل لوبریکانت ، روغن زیتون ) آغشته نمایید. استوما را به لوله کولون متصل نمایید.  یک سر کیسه تخلیه را بر روی استوما قرارداده وسردیگر آن را از بین پاهای بیمار رد کرده داخل توالت قرار دهید.

با یک حرکت دورانی سرلوله کولون را از سوراخ بالای کیسه مخصوص تخلیه عبور داده و به درون استوما وارد کنید. لوله کولون نباید بیش از 7 سانتی متر به روده وارد شود. گیره را باز کرده و اجازه دهیت که محلول به داخل روده جریان یابد.

اگر دچار دل پیچه شدید جریان ورود مایع را تا زمان قطع دل پیچه متوقف نمایید و سپس مایه را وارد کنید.

بعد از وارد شده تمام محلول لوله را خارج کرده و اجازه دهید کولون از طریهق کیسه کخصوص تخلیه شود.

15-10 دقیقه شکم خود را ماساژدهید تا شروع تخلیه اتفاق بیا فتد.

انتهای کیسه مخصوص تخلیه را تمیز کرده و با گیره مسدود کنید تا تخلیه به طور کامل انجام شود حتی برای کمک به تخیلیه میتوانید راه بروید.

کیسه تخلیه را پس از خروج کامل محتویات جدا کنید.دست ها را بشویید ، ناحیه اطراف استوما را شسته و کاملا خشک نمایید. 

هر سه روز یک مرتبه استوما باید گشاد گردد که برای این کار دستکش بپوشید سرانگشت کوچک دست خود را به ماده لغزنده آغشته کرده انگشت را به آرامی به داخل استوما وارد نمایید. با حرکات دورانی آن را ماساژ دهید. این کار را به تدریج با انگشتان بزرگتر نیزا نجام دهید.

هر زمانی یکی از اتفاقت زیر افتاد به پزشک مراجعه نمایید.

رنگ استوما به بنفش یا سیاه تغییر کرد.

خونریزی زیاد از دهانه استوما

تورم غیر عادی اطراف استوما

هر تغییر غیر عادی درباره درد شکم یا استفراغ و تهوع

مطالب فوق از چندین مقاله انگلیسی استخراج شده است بنابراین لطفا زحمات بنده را درنظر گرفته و بدون ذکر نام این وبلاگ از مطالب استفاده ننمایید.

باتشکر

 

+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم فروردین 1388ساعت 14:14  توسط سارینا  |